Naukowcy z Uniwersytetu Wirginii przeanalizowali 1678 przypadków dzieci, które miały pamiętać swoje poprzednie życie. Odkryli zaskakującą prawidłowość. Im bardziej nagła i niespodziewana była śmierć osoby, której życie dziecko rzekomo wspominało, tym krótszy był czas między jej śmiercią a narodzinami dziecka. W niektórych grupach różnica sięgała aż 43 procent.
Od lat sześćdziesiątych XX wieku na Uniwersytecie Wirginii działa zespół zajmujący się badaniem niezwykłych przypadków określanych jako Cases of the Reincarnation Type (CORT). Chodzi o sytuacje, w których ludzie, najczęściej małe dzieci, opowiadają o wydarzeniach, miejscach i osobach, których teoretycznie nie powinni znać. Niekiedy podawane przez nie szczegóły okazują się pasować do życiorysu konkretnej zmarłej osoby. Przez dziesięciolecia badacze zgromadzili tysiące takich historii, tworząc jedno z największych archiwów poświęconych temu zjawisku.
Teraz zespół kierowany przez Saeedeh Sadeghi postanowił przyjrzeć się tym przypadkom z zupełnie innej perspektywy. Zamiast koncentrować się wyłącznie na wiarygodności dziecięcych wspomnień, naukowcy sprawdzili, czy okoliczności śmierci domniemanej osoby z poprzedniego życia mają jakikolwiek związek z datą narodzin dziecka. Wyniki badań opublikowano w czasopiśmie naukowym „Psychology of Consciousness: Theory, Research, and Practice”.
Do analizy wybrano 1678 przypadków, w których udało się wskazać konkretną zmarłą osobę odpowiadającą relacjom dziecka. W 1319 historiach dostępne były informacje pozwalające określić czas między śmiercią tej osoby a narodzinami dziecka. Mediana tego odstępu wynosiła 16 miesięcy.
Najciekawsze odkrycie pojawiło się jednak dopiero po uwzględnieniu okoliczności śmierci. W przypadkach, gdy była ona całkowicie niespodziewana, na przykład wskutek wypadku, przemocy lub nagłego zdarzenia medycznego, mediana odstępu wynosiła zaledwie 12 miesięcy. Natomiast tam, gdzie śmierć była przewidywalna, chociażby z powodu długotrwałej choroby, wzrastała do 21 miesięcy. Oznacza to, że w pierwszej grupie okres między śmiercią a narodzinami był krótszy o około 43 procent.
Badacze postanowili sprawdzić, czy za tą zależnością nie kryje się jakieś bardziej przyziemne wyjaśnienie. Uwzględnili między innymi jakość dokumentacji, dokładność dziecięcych relacji, możliwość wcześniejszego przepływu informacji między rodzinami, status społeczny oraz przekonania religijne. Zależność utrzymywała się również po przeprowadzeniu tych analiz.
Co szczególnie interesujące, okazała się nawet silniejsza w rodzinach należących do tradycji religijnych, które nie uznają reinkarnacji. To zaskoczyło samych autorów badania, ponieważ można byłoby oczekiwać, że podobne historie i związane z nimi prawidłowości będą częściej pojawiać się tam, gdzie wiara w ponowne narodziny jest głęboko zakorzeniona.
Philip Cozzolino, jeden z autorów publikacji, zwrócił uwagę, że otrzymane wyniki nie wspierają wyjaśnienia, według którego za zaobserwowaną zależność odpowiadają przede wszystkim przekonania społeczne i religijne.
Nie oznacza to jednak, że naukowcy znaleźli dowód na istnienie reinkarnacji. Sami przyznają, że statystyczna siła odkrytej zależności jest stosunkowo niewielka. Nagłość śmierci wyjaśnia zaledwie około 2-3 procent zróżnicowania długości analizowanych odstępów. Badanie opiera się również na zgromadzonych wcześniej historiach, a nie na eksperymencie, który pozwalałby ustalić związek przyczynowo-skutkowy. Nie można więc całkowicie wykluczyć wpływu nieznanych czynników ani ograniczeń wynikających ze sposobu dokumentowania i doboru przypadków.
Jest jednak jeszcze jeden interesujący aspekt tego odkrycia. W wielu tradycjach religijnych i wierzeniach ludowych od stuleci pojawia się przekonanie, że nagła lub tragiczna śmierć może pozostawiać po człowieku niedokończone sprawy, niespełnione zamiary czy silne przywiązanie do świata żywych. Niektóre tradycje wiążą takie okoliczności z szybszym ponownym narodzeniem. Badacze zwracają uwagę na tę zbieżność, choć nie traktują dawnych wierzeń jako wyjaśnienia otrzymanych wyników.
Saeedeh Sadeghi podkreśla, że analizowane dane mają charakter obserwacyjny i nie pozwalają przesądzać o istnieniu jakiegokolwiek mechanizmu metafizycznego. Jej zdaniem najważniejsze jest to, że w zgromadzonych historiach występuje powtarzalna zależność, której nie udało się wyjaśnić za pomocą zbadanych czynników kulturowych i psychologicznych.
Ostatecznie naukowcy nie odpowiedzieli na pytanie, czy człowiek może pamiętać swoje poprzednie życie. Odkryli jednak prawidłowość, która pojawia się w ponad tysiącu niezwykłych historii i zasługuje na dalsze badania. Być może jej źródłem są jeszcze nierozpoznane mechanizmy psychologiczne lub społeczne. Na razie pozostaje zagadką, dlaczego okoliczności śmierci jednej osoby miałyby mieć jakikolwiek statystyczny związek z datą narodzin dziecka, które wiele lat później zaczyna opowiadać o jej życiu.
Wyniki tego niezwykłego badania opublikowano w 2026 roku na łamach recenzowanego czasopisma naukowego „Psychology of Consciousness: Theory, Research, and Practice”, wydawanego przez Amerykańskie Towarzystwo Psychologiczne (APA). Za publikacją stoją badacze z Uniwersytetu Wirginii, a 21 października odkrycie opisał również popularnonaukowy portal ScienceAlert, zwracając uwagę na zagadkową zależność między okolicznościami śmierci a czasem domniemanego ponownego narodzenia.
Źródło naukowe: Sadeghi, S., Pehlivanova, M. i Cozzolino, P. J. (2026), A Large-Scale Analysis of Temporal Patterns in Children’s Purported Past-Life Memories: Shorter Intervals Following Unexpected Deaths. DOI: 10.1037/cns0000493.
Źródło: sciencealert.com